Bosbaas

Bosbaas, de gids van mijn vrijgezellenfeest

Overal in de Krimpenerwaard staan bomen, struiken, paddenstoelen, planten en kruiden. Het zorgt voor prachtig natuurschoon, maar ooh, ooh, wat kan ik mij groen en geel ergeren aan het opspringende onkruid in de tuin. Althans…  tot 18 augustus 2018. Op deze dag kreeg ik een andere kijk op onkruid. Dankzij Bosbaas, én dankzij Maria die een geweldig outdoor vrijgezellenfeest voor mij had georganiseerd.

 

Eetwin, de bosbaas van Nederland

Klokslag 13 uur. Een man zette zijn fiets op ons erf. In zijn hand had hij een plastic bak met eten en in zijn andere hand droeg hij een glazen fles met licht oranje sap erin. De man stelde zich voor als Edwin, Eetwin én Bosbaas. Drie namen, maar gewoon één persoon. Edwin is een ‘wildpluk gids’. Wat vind ik dat een fantastisch beroep. Hij laat zien welke planten je uit de natuur kan eten (en welke helemaal niet!). Als je streeft naar meer lokale autarkie, dan is een wildplukervaring een echte aanrader.

 

Eekhoorntjesbrood met sparrensap

Onze tocht startte niet in de natuur, maar wel met de natuur. Gewoon aan de tuintafel met eten regelrecht vanuit de wilde natuur. Edwin bereidde bijzondere hapjes. Witlof met eekhoorntjesbroodtapenade (ook wel paddenstoelensaus). Meer weten? Vind hier dit lekkere recept. Het is echt onwijs jammie. Ook introduceerde hij een overheerlijke limonade van sparrensap met cayenne peper. Dorstlessend én ontzettend lekker.

 

Kennismaking met de bomen en planten des levens en des doods

Nadat we een bodempje hadden in onze magen, stapten we op de fiets. Tijd voor een outdoor avontuur. De paden af, de bosjes in en de zintuigen op scherp. Wildplukken – zo heeft Eetwin ons geleerd – doe je met je neus, je ogen en je huid. Het maakt niet uit waar we waren, deze wildplukker wist zelf uit de tuinen van mensen iets eetbaars (of dodelijks) te toveren. Hieronder licht ik een aantal dingen toe die mij zijn bijgebleven: 🙂

Bosbaas

Taxus

De Taxus lijkt een onschuldige conifeer, maar een paar naalden in je maag zijn al dodelijk. Sterker nog, er worden wel eens dode paarden en koeien gevonden die na het eten van deze naalden sterven. Toch zit een bepaalde stof in de naalden die gebruikt wordt voor medicijnen tegen kanker. Verder is eigenlijk alles giftig aan deze plant, op de besjes na. Deze zijn eetbaar en lekker zoet.

 

Brandnetels

Brandnetels
Jonge brandnetels in het Loetbos

Brandnetels zijn er genoeg, en vaak zijn ze het er vooral té veel. Toch kan je de brandnetelgekte in je tuin makkelijk minimaliseren, terwijl je er ook nog van geniet. Jonge brandnetel is namelijk eetbaar. En lekker. Dat laatste is natuurlijk ook belangrijk. Haal de topjes van de brandnetel eraf, bak ze in de koekenpan met een uitje en een knoflook en je hebt je eigen natuurlijke recept.

 

Weegbree

De weegbree is – naast de brandnetel – misschien wel één van de meest gehate onkruidsoorten. Het komt overal op. Tussen de stoeptegels, tussen de bloemen in de tuin en binnenkort misschien zelfs tussen je tanden. De jonge, malse weegbreeblaadjes zijn namelijk erg lekker en gezond. Deze blaadjes zitten bomvol vitaminen en mineralen. En een leuk weetje van Edwin: een weegbree vermindert de jeuk van een brandnetelsteek. De paardenbloem daarentegen juist niet, zo heb ik mij laten vertellen. Heb ik mij als kind dus voor niks van top tot teen geel beschilderd met paardenbloemen.

 

Hondsdraf

Hondsdraf
Hondsdraf

Hondsdraf is een bekende bodembedekker die je vooral tegenkomt op schaduwrijke plekken. Tijdens onze tocht door de bossen troffen we de hondsdraf echter aan op een open plek in de zon. Dit kon ook wat zeggen over wat er op die plaats in de natuur was gebeurd. Misschien waren er recent bomen gerooid of struiken weggehaald.

 

 

Berenklauw

Berenklauwen, je zou denken dat dit gewas tot de planten des doods behoorde. Althans ik dacht van wel, maar het tegendeel is waar. Berenklauwen zijn eetbare en gezonde planten. Alleen je moet er dan wel op letten dat je de juiste voor je hebt. De exotische Reuzenberenklauw heeft de goede naam van de inheemse berenklauw verdoezeld. Als je in aanraking komt met het sap van de Reuzenberenklauw kan je brandwonden krijgen, en in mijn mond lijkt mij dat al helemaal niet aangenaam.

Berenklauw
Berenklauw

Paarse dovenetel

We besloten ook nog even een rondje te maken over ons eigen weiland op zoek naar wilde eetbare planten. Wel moest ik met geknepen billen toegeven dat ik precies die ochtend en de dag ervoor overijverig aan het werk was geweest met het verwijderen van het onkruid van ons oneindig groot oppervlak. Gelukkig waren er wel wat planten over waar Edwin meer over kon vertellen. Eén daarvan was de paarse dovenetel. De paarse dovenetel is een akkerplant en groeit graag op bewerkte bodems. Je herkent deze plant aan de vierkante stengel en de vaak gekartelde bladen.

Onkruid
Het getrokken onkruid / wilde groenten. Na paar uur verlept…

 

Melde

Melde
Melde

Heb jij een net bewerkte bodem? Grote kans dat je er je eigen wilde moestuin voor terugkrijgt. Melde komt namelijk in grote getale terug. Dit is een bladgewas die je zo kan eten als spinazie. En dat hebben wij dus ook gedaan. Met de meiden hebben we als prehistorische verzamelaars over het weiland melde geplukt. Edwin heeft vervolgens een heerlijk groen maal bereid. Het was heerlijk!

 

Schimmelnetwerk

Paddenstoelen spinnen ragfijne bedrading onder de grond, ook wel schimmels genoemd. De bedradingen van de schimmels vormen het netwerk van de bomen. Op deze wijze communiceren ze met elkaar. Het gaat vooral over uitwisseling van suikers en andere voedingsstoffen, zoals stikstof. Het type paddenstoel verraadt vaak ook veel over de bomen in de omgeving.

 

Afsluiten met een heerlijk onkruidgerecht

Na een middag het euforische gevoel te hebben ervaren van prehistorische verzamelaars, sloten we de dag af met een heerlijke zelfgemaakte salade van melde. Uit onze eigen wilde moestuin.

 

Meer weten over Bosbaas? Volg Bosbaas op Facebook!

Misleidend etiket, oorsprongsmarkering

Land van herkomst, niet de oorsprong

Ik was goed bezig met het consumeren van lokale producten middels de oorsprongsmarkering. Producten keek ik na op land van herkomst. Hoe dichterbij, hoe beter. Minder voedselkilometers, schoner milieu en verser voedsel! Althans, dat dacht ik… Ik kwam erachter dat het weer een nieuw wapen was van voedselproducenten om hun producten mooier af te schilderen. Het land van herkomst? Niet de oorsprong.

De paradoxale tegenstelling

Klinkt als een discrepantie op zich. Tomaten uit Spanje komen toch echt uit Spanje? Abrikozen uit Frankrijk komen toch ook bij die Fransen vandaan? Het staat op het etiket en het etiket is heilig. Toch? Niet wat voeding betreft. Het land van herkomst zegt niet veel over het desbetreffende product. Jouw heerlijke Limburgse asperge soep komt linea recta uit Frankrijk. Die heerlijke Hollandse snoeptomaatjes elke dag op je boterham met oude kaas? Komt gewoon uit Spanje. Ik vroeg me verward af hoe dit kon.

Ik ging op onderzoek uit en onthulde een nieuwe leugen van de producteisen: de oorsprongsmarkering. Deze markering op het etiket moet verwijzen naar het land waar het product geheel en al is vervaardigd of naar het land waar het product een laatste ingrijpende bewerking heeft ondergaan (RVO). De misleiding zit in het gedeelte: het land waar het product een laatste ingrijpende bewerking heeft ondergaan. Misleidend etiket

Mijn heerlijke Nederlandse kip kwam uit Polen. Aangezien de laatste bewerking van de Poolse kip had plaatsgevonden in Nederland, werd mijn Poolse kip omgedoopt tot een Nederlandse kip.

De Portugese Chinees

Om deze situatie te verduidelijken haal ik er graag een volstrekt ander extreem voorbeeld bij om deze frappante situatie op te helderen. Een geboren en getogen Portugees doet zaken in China en reist om de zoveel tijd heen en weer. Oppassen geblazen natuurlijk. Er hangt een fikse boete boven het hoofd, wanneer je als – niet Chinees zijnde – over de 6 maanden in China zit, ongeacht de reden. De Portugees gaat per ongeluk over het limiet heen, krijgt een fikse boete en dat niet alleen… Het Portugese paspoort is ingetrokken en hij krijgt er een Chinees paspoort voor terug. De Portugees is Chinees. Zijn cultuur met de bijbehorende geschreven en ongeschreven regels zijn door en door Portugees. Het enige Chinesige wat hij bezit is het paspoort.

Een Poolse kip maak je niet Nederlands door in Nederland de kip te bewerken met antibiotica en Portugese snoeptomaatjes maak je niet Hollands door ze in Nederland te verpakken.

De nuancering van de markering

Ondanks deze ogenschijnlijke zeer vreemde situatie lijkt het me goed om enige nuance aan te brengen. Het feit dat het ‘land van herkomst’ wordt vermeld is al een goede vooruitgang. Het is goed dat de laatste bewerkingsplaats wordt vermeld. Alleen het werkelijke land van herkomst ontbreekt… De weg naar transparantie is al geopend, alleen het lijkt nog niet echt het rechte pad te zijn.

De (v) oorsprongsmarkering

Het plan voor herkomstetikettering voor alle typen producten lijkt gesneuveld en voedselproducenten kunnen hun bewerkte producten nog steeds verantwoorder en mooier voordoen dan dat ze daadwerkelijk zijn middels de voorsprongsmarkering. Dat vind ik misleidend. Helaas niet volgens de Reclame Code Commissie (22 juli 2011, dossiernr. 2011/00544 Honig). Ook al komen toevoegingen in een product uit de hele wereld, reclame maken met ‘lokale’ herkomst is volkomen legaal.

Wat ik nu doe tegen deze misleiding? Niet bij de pakken neerzitten in ieder geval, uit welk land deze pakken ook mogen komen. Vlees? Dat halen we tegenwoordig bij de boer om de hoek. Groenten en fruit? In dit kleine dorpje staan er met grote regelmaat kraampjes met voedingswaren uit eigen tuin. Kaas en melk? Uiteraard, dat halen we bij de boer. Eieren? Wij hebben onze lieve eigen kipjes. Zo weet ik zeker dat het land van herkomst echt Nederland is!

Lees hier meer over onze keus voor kippen

Bewaren

Bewaren

Biologisch eten

Infographic: Waarom biologische voeding eten

Waarom biologische voeding eten? Een vraag die veel mensen zichzelf stellen. De aankoop van biologische producten is gigantisch gestegen. De redenen van de biologische consumenten variëren evenzo. Er zijn motivaties die refereren aan gezondheid, omgeving, dierengezondheid, maar ook aan het sociale aspect. Soil Association deed onderzoek en achterhaalde de beweegredenen van biologische consumenten.

De beweegredenen: waarom biologische voeding?

  • 49% gelooft dat biologische voeding gezonder is (75% van de biologische consumenten gelooft dat biologische voeding gezonder is)
  • 75% van de onderzochte consumenten (en zo’n 88% van de biologische consumenten) gelooft dat biologische producten beter zijn voor het milieu en omgeving
  • 52% van de consumenten (waaronder 72% van de biologische consumenten) geloven dat biologische voeding voordelig is voor het dierenwelzijn.
  • 95% gelooft dat organische voeding minder pesticiden en additieven bevat
  • 72% van de onderzochte consumenten geeft aan dat biologische voeding beter smaakt

De verdere belangrijkste bevindingen zijn te vinden in The Organic Farming Report.

Zie de infographic voor de visualisatie van de beweegredenen van consumenten over waarom biologische voeding gekozen wordt.

 

Waarom mensen biologisch kiezen, Waarom biologisch eten

 

Bewaren

Bewaren

Appelschillen gebruiken

Wat je allemaal kunt doen met appelschillen

Ik heb wel even een appeltje te schillen met de mythe dat je niks kan met appelschillen. Appelschillen, daar moeten we nog steeds spaarzaam mee omgaan. Met appelschillen kun je juist ontzettend veel, als je maar weet hoe je de ze moet gebruiken. Appelschillen zijn echt een appeltje voor de dorst. Dus bewaar ze in het vervolg heel goed!

Er gaat een verhaal te ronde over een Cubaanse vrouw die als uitwisselingsstudent bij een pastoor kwam en vertelde over dat een appel in haar land de vrucht van de rijken was. Men is er zeer spaarzaam mee en gebruikt de appelschillen in de papflesjes voor baby’s.

Hoewel de appel niet meer wordt gezien als de vrucht der rijken, is de appel rijk aan goede voedingsstoffen. De appel bezit niet veel vitamine C, maar zit wel vol voedingsvezels en kalium. Daarnaast bezit de appel ook ursolzuur en actieve collageen. De ursolzuur in appelschillen voorkomt gewrichtsslijtage, regelt cholesterol en houdt onze botten sterk en gezond. De actieve collageen zorgt voor onze huid en haarAppelschillen gebruiken

 

Appelthee van appelschillen

Appelthee is mijn absolute oogappeltje. Verse appelthee wel te verstaan! Appelthee is fris, heeft een licht zuurtje en drinkt lekker weg – als deze wat afgekoeld is althans -.

Laat de appelschillen in de oven op zo’n 60 of 70 graden helemaal drogen. Breek vervolgens de appelschillen in kleine stukjes. Natuurlijk ben je dan nog niet helemaal klaar. De appelstukjes moet je vermengen met verse thee naar jouw wens. Mijn aanrader is Earl Grey of groene thee. Meng de thee blaadjes met de appelstukjes. Ik bewaar de thee altijd in weckpotten, maar je kunt ook zelf theezakjes maken door koffiefilters op maat te knippen en ze toe te stikken (of naaien met de hand).
Appelschillen gebruiken, etensresten hergebruiken, re-waste
De appelthee kun je ook bereiden zonder de theeblaadjes. Strooi in een liter water twee ruime handgrepen gedroogde appelschillen en laat deze vijf minuten koken. De appelschillen zullen zwellen en het water een kleurtje geven. Voeg na het kookproces kaneel of wat anijs er aan toe. Zeef vervolgens de appelschillen uit het water en serveer de drank met honing of een schijfje citroen. In Cuba is dit hun dagelijkse drankje. Vaak ook nog eens voorzien van een scheutje rum. Op de vroege ochtend laat ik liever dat laatste nog even weg.

Gezonde snack van appelschillen als overheerlijke snack

Mijn favoriete ontdekking in de hoeveelheden snacks was wel de geroosterde kaneel-suiker appelschillen. Deze gezonde snack is zoet, een beetje knapperig en zeer verslavend.

Vaak als ik appelmoes maak of appeltaart schil ik de appels en hou ik veel appelschillen over. Misschien schil jij altijd je appels wel. In ieder geval resulteert het in beide gevallen in hopen appelschillen die ongebruikt op de composthoop belanden. Zonde! Daarom biedt deze heerlijke gezonde snack uitkomst.

Ik hou niet van lange kooktijden en als iets snel klaargemaakt kan worden, dan maak ik daar ook gretig gebruik van. Appelschillen kun je voor uren laten drogen in de oven. Ik pak di anders aan. Ik vermeng de appelschillen met een dun laagje gesmolten boter of neutrale olie en een beetje zout. Vervolgens gooi ik er nog wat kaneel-suiker doorheen.

In een ovenschaal verspreid ik de appelschillen. Ik let daarbij goed op dat het een laags is, zodat alle appelschillen gelijkmatig geroosterd worden. Voor 20 minuten rooster ik de appels op 220 graden. Daarbij moet ik goed opletten dat de appelschillen niet van bruin naar zwart kleuren, want dat gebeurd erg snel op dit soort hoge temperaturen!

Nadat de appelschillen zijn geroosterd, laat ik ze paar minuten afkoelen. Daarna heb ik heerlijke knapperige appelschilletjes. Deze gezonde snack van appelschillen is een goed alternatief voor veel andere soorten snacks!

Appelazijn van appelschillen

Appelazijn wordt zoals de naam al doet vermoeden gemaakt van appels. Wanneer appelsap gaat gisten worden de zoetstoffen in de apppels omgezet in alcohol.

Doe appelschillen en klokhuizen in een bak met water. De appelschillen en klokhuizen moeten zeker een centimeter onder water komen. Om te voorkomen dat de stukken appel gaan drijven kun je er het beste een bord boven zetten. Leg over de bak een doek en bind hierom heen een stuk touw of elastiek. Hierdoor blijft de doek goed vastzitten op de bak.

In tegenstelling tot de geroosterde appelschillen is appelazijn niet 1, 2, 3 klaar. Appelazijn heeft zeker 2 weken nodig om te gisten. Zet de bak op een niet al te koele plaats en zeker niet in de keuken. Massa’s fruitvliegjes zullen op de bak met appelstukjes afkomen en in de keuken kan dat erg onaangenaam zijn! Na 2 weken zie je een beetje moer op het vocht drijven. De appelazijn is klaar en kan worden overgegoten in een bewaarfles.

Om te voorkomen dat het azijn vervolgens uit de fles spuit is het beter om hett eventuele gistingsproces voort te zetten in de bewaarfles. Doe de bewaarfles niet te vol en doe de dop er losjes op. Zo voorkom je een enorme ontploffing van vuurwerk in je keuken. Bewaar dat maar voor Oud en Nieuw.

Wil je de fles appelazijn voor langere tijd bewaren? Doe de fles met appelazijn in kokend water voor 10 minuten. Bij een temperatuur boven de 65 graden dood je alle gistcellen.

Smoothie van appelschillen

Je overige appelschillen gebruiken voor een smoothie klinkt niet alleen als een gezond idee, dat is het ook! Voor 1 smoothie heb je appelschillen van 4 appels nodig. Deze appelschillen moet je heel fijn hakken in de keukenmachine of met de hand. Vervolgens voeg je er 100 milliliter melk aan toe en 50 milliliter yoghurt. Voeg er nog wat suiker of stevia aan toe. Drinksmakelijk!

Appelschillen voer

Kippen, varkens en konijnen zijn dol op appelschillen. Mocht je niet in een culinaire bui zijn, dan kun je gerust de appelschillen aan deze boerderijdieren geven. Uiteraard moet je niet teveel appelschillen geven aan een konijn. Dan heb je de kans dat de diertjes teveel vocht binnenkrijgen. Maar goed, dat is pas nadat je ongeveer 100 kilo appels schilt…

Bewaren