Luchtopname van het perceel

Het gras bij de Buuren is écht groener

Een beeld zegt meer dan 1.000 woorden. Daarom in deze post alleen maar een paar foto’s waarin we de indeling van het perceel toelichten en laten zien hoe wonen, het houden van dieren, het telen van gewassen en het energie-neutraal inrichten vorm heeft gekregen.


Autarkie: geen besparing, maar wel prioriteit

Autarkie (zelfvoorzienendheid) is het toverwoord bij zonnepaneel installaties. Er is allesbehalve een eenduidige interpretatie van ‘autarkie’ op energiegebied.

De een zegt dat je 100% zelfvoorzienend bent als je op een zonnige dag precies genoeg stroom opwekt dan je gebruikt. Je hebt dan een nul-op-de-meter voor één dag en levert in principe niets terug. Op jaarbasis kom je met een dergelijk systeem niet boven de 25% van je totale verbruik.

Een ander zegt zelfvoorzienend te zijn als de totale hoeveelheid opgewekte energie op jaarbasis gelijk is (of meer is) dan je in diezelfde periode gebruikt. Aan die definitie voldoen we sinds ons energieverbruik in balans is.

Volledige autarkie is in ons klimaat vrijwel niet haalbaar: zoveel stroom produceren én opslaan dat dag/nacht en zomer/winter verschillen zelf kunnen worden opgevangen. In onze situatie zouden we de hoeveelheid zonnepanelen tenminste moeten verdubbelen én tien accupakketten ter grootte van een Tesla moeten installeren om bijvoorbeeld december door te komen. Praktisch gezien is dat onuitvoerbaar, zowel omwille van kosten als ruimte.

Salderingsregeling

Desalniettemin zoeken we naar een zo hoog mogelijk percentage autarkie. Momenteel kan er nog volledig worden gesaldeerd, en kan stroom die overdag wordt teruggeleverd even later kosteloos van het grid worden onttrokken. Alle energieleveranciers in Nederland hanteren een dergelijke salderingsregeling.
Lever je meer stroom terug dan je verbruikt ontvang je een terugleververgoeding. Omdat we gebruik maken van Van de Bron energie, ontvangen we hiervoor de hoogste vergoeding die er is: €0,11 per kWh. Maar hoe minder er teruggeleverd is, hoe beter voor de efficiency van de installatie.

 

Hoe krijg je zoveel mogelijk autarkie?

Om het percentage autarkie zo hoog mogelijk te maken (dus zoveel mogelijk opgewekte stroom zelf te gebruiken) hanteren we een duidelijke strategie, waarbij gezond verstand en slimme technologie hand in hand gaan.

  • Een gedeelte van de installatie is aangesloten op een accusysteem. De accu wordt gebruikt om ‘s nachts de het netwerk, de beveiliging, pompen, servers en vriezers te voorzien van stroom en kan effectief ruim 6kWh aan stroom leveren – voldoende voor meer dan een etmaal. Daarnaast wordt de elektrische motor geladen via de accu. En de accu wordt uitsluitend gevuld met zonne-energie. (Er volgt nog een aparte blogpost over stroomopslag.)
  • Nachtstroom is tot een minimum beperkt. Zo zijn de starttijden van de vaatwassers, wasmachines, wasdrogers niet meer uitgesteld om gebruik te kunnen maken van goedkope nachtstroom, maar van gratis zonnestroom. Doordat we drie wasmachines, drie vaatwassers en twee wasdrogers hebben, kan hierdoor optimaal gepland worden.
  • De warmtepomp hoeft in de periode medio mei t/m medio oktober maar beperkt te draaien; de heat pipes voorzien de woning voor het overgrote deel van warm water. Maar de uren dat de warmtepomp draait, zijn beperkt tot de uren met voldoende daglicht. Hierdoor wordt er een continue stroom van ruim 600W direct verbruikt van de PV-energie.
  • We hebben twee elektrische auto’s (Renault Zoe’s) waar een stroombuffer van 2x22kWh in kan worden opgeslagen. In de praktijk laten we autobatterij niet volledig ontladen staan omdat je de auto ook wilt kunnen gebruiken. Maar het laden verloopt via een aparte computer met een regelunit die opgewekte stroom, thuisverbruik en laadcapaciteit optimaal inregelt. (Er volgt nog een blogpost over deze innovatieve technologie.)

Toekomst

De komende jaren zullen we verder investeren om de autarkie te verhogen. Op de middellange termijn planning staat een accupack van ca. 30kWh op het drie fase PV-systeem gepland, en mogelijk een kleine windmolen (bv van het type Archimedes) om gedurende zon-arme maar winderige dagen de autarkiegraad te verhogen.

 

Optimaal thuisverbruik: er wordt halverwege de dag totaal bijna 13kW vermogen via de zonnepalen opgewekt. Hiervan gaat ruim 10kW naar een van de elektrische auto’s en ca. 0,5kW naar de woning.

Verbruik naar bron (direct, via accu of via grid) van een van de PV systemen. De accu voorziet alle vitale apparatuur in en rond de woning (servers, beveiliging, pompen, vriezers, noodverlichting).

 

Mark

Ik ben getrouwd met Hellen, heb zes prachtige kinderen tussen de 16 en 28 jaar en een groeiend aantal schoon- en kleinkinderen. Verder: gedreven en pragmatisch, onrustig met tijd voor alles, conflict-mijder maar niet risico-mijdend, levensgenieter met besef van tijdelijkheid. Op zoek naar transities in de samenleving in de meest brede zin: monetair en economisch, agro en food, care en cure, energie en water, milieu en klimaat, onderwijs en arbeid, singulariteit en technologie. Geboren in 1968, opgegroeid in Capelle aan den IJssel. Na afronding van het VWO het bedrijfsleven ingestapt en mijn passie voor werk en ondernemen gecombineerd met een onverzadigbare leergierigheid. Volgens anderen geboren met een digitaal gen, waardoor digitale innovatie en het integreren van technologie, marketing en communicatie een vanzelfsprekendheid is. Naast het geven van strategisch en online advies aan tenminste 50 van de grootste werkgevers, geef ik als partner en managing director leiding aan Maximum Alliances, een toonaangevend arbeidsmarkt communicatie advies bureau in Nederland.

Zero: De elektrische motor

Een groot deel van de kilometers die ik rij, worden afgelegd op de motorfiets. Veel zakelijke ritten naar opdrachtgevers in Utrecht, Apeldoorn, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, zijn op een tweewieler. Behalve tijdswinst, op-tijd garantie en veel rijplezier is het zakelijk motorrijden goedkoop – je hebt immers geen bijtelling.

De afgelopen 10 jaar waren dat vooral zware motoren, zoals de BMW K1300GT en een Harley Davidson Night Rod, hier op foto tijdens een ritje door de polders bij Bilwijk/Stolwijk.

Harley Night Rod Special

Zero SR
Sinds 2017 moest ook de benzinemotor eraan geloven, en heb ik bij Motoport Rotterdam een Zero SR gekocht. Ruim 150Nm koppel (over gehele toerental), 70pk en een actieradius van ruim 250 km. En weer €40 omzet per week minder voor Shell.

Zero SR, volledig elektrisch en thuis aan de zonnestroom

Actieradius
Standaard wordt de Zero SR uitgeleverd met een een 13kWh Li-Ion accu. Als je heel rustig rijdt in de zomer, niet harder dan 80 km/u gaat en niet te snel accellereert, haal je de 200 kilometer actieradius. In de praktijk was ik blij als de accu nog 1% batterij over had na een rit Capelle-Amsterdam.

Onder de ‘tank’ is nog ruimte beschikbaar. Deze kan gebruikt worden voor een snellader, waarmee je met drie fases kunt snelladen, óf ene PowerPack: een extra Li-Ion batterij van bijna 3kWh waarmee de standaard actieradius 30-50 kilometer groter wordt.

Omdat tussentijds laden nog steeds onhandig veel tijd kost, en ook buitenproportioneel duur is in vergelijking met thuis laden, is deze ruimte gebruikt voor de PowerPack.

Kosten
Behalve de aanschafkosten (ex btw), € 10.500 voor het showroommodel van de Zero SR, € 2.516 voor de extra PowerPack batterij en een paar honderd euro om de standaard meegeleverde maar voor weggebruik waardeloze Pirelli banden te vervangen, kun je Zero wel heel letterlijk nemen.

Een ritje Amsterdam kost:
– €0 brandstof (klein uurtje laden via zonnepanelen)
– €0 wegenbelasting
– €0 parkeerkosten (stoep is gratis)
– €0 bijtelling (geen privégebruik IB)
– 0 gram CO2
– 0 vertraging door files

Inmiddels, een goed jaar verder, prijkt er een 12.000 km op de teller, zijn de kosten voor onderhoud, brandstof, parkeren en bijtelling tot nu toe beperkt gebleven tot € 0, en het onderhoud tot dat ene setje banden.

Performance
De Zero oogt onschuldig, maar vergis je niet. In ruim tweeënhalf seconden ga je van 0 naar 100 km/u, zonder snerpende motor, gierende banden en ronkende uitlaat. Extreem snel accellereren gaat zo moeiteloos, dat het de standaard manier van optrekken wordt. Overal is het oneindige koppel aanwezig, zonder je druk te maken over je versnelling of koppeling. En zolang je geen hoge snelheden wilt rijden op de snelweg (wat met zo’n naked bike toch niet heel comfortabel is), kun je die >1000cc prima missen en krijg je er veel (stil) rijplezier voor terug.

 

Off-grid boven de poolcircel

Zeven backpacks met eten, kleding en alles wat nodig is om een week te overleven op de Lofoten (Noorwegen). Een aantal net onder de grens van 23 kg van de ruimbagage.

We vinden het een goede jaarlijkse gewoonte om een aantal dagen ‘off grid’ te zijn. Overleven in een omgeving zonder bebouwing, zonder telefoondekking, zonder campings.

Met ca. 350 inwoners per vierkante kilometer is het goed toeven in de Krimpenerwaard. Berkenwoude komt niet boven de 125 en is daarmee dunner bevolkt dan Drenthe en Friesland. Maar het haalt het niet bij de eilandengroep Lofoten in de Noorse Zee. Er wonen minder mensen dan in Krimpen aan den IJssel, maar wel op ruim 1.200 km. Met scherp ingesneden fjorden, verlaten stranden en ongerepte natuur de ideale omgeving voor een hike vakantie.

In deze post tref je een fotoverslag van onze reis naar de Lofoten.

De auto in alle vroegte gedropt op Schiphol bij P6 Valet Parking.
De reis naar de Lofoten gaat over drie vluchten (A’dam – Kopenhagen – Oslo – Bodø), en een vier uur durende overtocht naar Moskenes.
We lopen ’s avonds laat naar het huis in Reine, dat we o.a. gebruiken voor de eerste en laatste nacht.
De volgende ochtend lopen we naar Munkebu. Het is droog, maar instabiel weer. De aarde is verzadigd met water van het vele (smelt)water en de regen.
De sfeer zit er lekker in.
Eten: dagelijks worden er duizenden calorieën aan noten, gedroogd fruit, noors brood en eigengemaakte beef jerky gegeten. Tip: in de droogoven gedroogde sukade is onovertroffen lekker vlees om mee te nemen.
De laatste resten sneeuw. En tevens het moment dat we met de hoofd in de wolken gaan.
Het zoeken naar een goede plek voor de tipi is altijd weer een uitdaging. Lijnen uitzetten en hopen dat je niet met je rug op een kei ligt, of met je hoofd lager dan je voeten.
Tentdoek vastzetten en dan..
Het resultaat. Met uitzicht op een van de vele bergmeren.
Alhoewel de zon niet ondergaat in dit jaargetijde op de Lofoten (het is 24 uur per dag echt licht), koelt het wel af. De leefruimte is beperkt, maar het is altijd vette lol met elkaar.
De volgende ochtend startte redelijk goed. De tipi staat op een van de mooiste plekken waar we ooit wildgekampeerd hebben. Het plan was om door te trekken naar de top van de Hermannsdalstinden maar de regenbuien kwamen in rap tempo aanwaaien.
De volgende dag was het begin van een regenbui die meer dan 80 uur aanhield. De trail was glad, nat en steil!
Bij gebrek aan comfortabele stoelen improviseren we zitplekken.
De langste dag brengen we door op en rond het Bunes strand. De zon houdt zich schuil achter de wolken dus het ‘midzomernachtsgevoel’ was ver te zoeken.
Mooie stoere dochters. Aan het begin van de lange trail van Kjerkefjorden naar Kvalvika.
Vrijdag, de tocht van Kjerkefjorden naar Kvalvika. Een lange tocht, die we die dag niet zouden afronden. Kilometers lopen door moeras, over rotsblokken en off-trail trajecten.
Elke stap zakte je minstens enkeldiep weg. En degene die voorop liep, met regelmaat kniediep! Aan het einde van de dag komen we nog drie hikers tegen; ze waren al 9 uur onderweg, vanaf ons beoogde eindpunt voor die dag..
Na 8 uur waren we net over de helft. Op ongeveer het enige droge plekje van de afgelopen 10 kilometer zetten we de tipi op. Passen en meten. De twee stenen (Klaas en Henk) zijn deze nacht te gast in de tent. We schikken nog wel wat ruimte in.
De volgende dag lopen we naar Kvalvika. Nadat we onze zeiknatte bergschoenen hebben uitgedaan, wil niemand meer naar buiten.
De laatste wandeling; omdat we een dag zijn uitgelopen, besluiten we door te lopen naar Ramberg. De wandeling is grotendeels langs een (on)verharde weg maar na dagen ploegen door een taai landschap, vinden we het wel best.
Eindpunt Ramberg. Marthin, de eigenaar van het huisje haalt ons in twee shifts op en rijdt ons terug naar Reine.
Trots op het gezin dat zo gek is om mee te lopen door weer en wind, met zware bepakking en zonder enig comfort!

Spreiding of optimalisatie van zonnepanelen?

In de post van 24 november over het energieplan zijn een aantal uitgangspunten genoemd die belangrijk zijn geweest bij het uitwerken van de zonnestroom installatie. De eerste is ‘spreiding van opbrengst is belangrijker dan de optimalisatie ervan’.

In de ideale PV-wereld geeft de maan net zoveel licht als de zon, straalt er de hele dag vanuit één hoek licht, is het 24 uur per dag onbewolkt en komt de temperatuur niet boven de 10º. Die wereld bestaat gelukkig niet, maar als die bestond, hadden we aan 6 panelen meer dan voldoende voor de 15.000kWh per jaar. De lichtintensiteit, zonnestand, bewolking en temperatuur hebben een astronomisch effect op het rendement van de panelen.

Waar we op een extreem zonnige vroege zomerdag ruim 150kWh binnenhalen, is een hele grauwe winterse dag net goed voor 3kWh. Een factor 50 verschil! Minder groot is het verschil per maand. De donkere decembermaand geeft toch nog ruim 400kWh, zes keer minder dan een opgeruimde juni maand.

Dag en nacht
In verhouding niet minder groot, maar wel makkelijker overbrugbaar, is het verschil tussen dag en nacht. Een gemiddelde dag levert 50kWh op. Een gemiddelde nacht niets. Maar door het nachtverbruik te reduceren tot een enkele lamp en adaptor en het dagverbruik te optimaliseren door te wassen en de auto’s te laden, kan een groot deel van de opgewekte stroom direct verbruikt worden.

Optimale hellingshoek en positie?
Het directe verbruik kan worden vergroot door de zonnepanelen mee te laten draaien met de zon. Dat is in de praktijk lastig en kostbaar. We hebben daarom gekozen voor het gebruik van verschillende dakdelen, met verschillende hellingshoeken en situering.

Vrijwel elke zonnepaneel adviseur zal voorstellen om de plaatsing van panelen te beperken tot de optimale ligging en hellingshoek. Het enige dat telt is een snelle terugverdientijd en een lage prijs per Wattpiek.

Zonnestand
We hebben primair gekeken naar een betere spreiding rekening houdend met tijd van dag, en dag van jaar. Omdat er meerdere gebouwen op ons terrein staan met verschillende dakhoeken, hebben we de mogelijkheid om te spreiden.

 

 

De zonhoek in de winter is lager dan in de zomer. Een hoge hellingshoek van de panelen levert je meer op aan het begin/eind van de (zomer)dag, en is profijtelijker in de wintermaanden. Mede om die reden zijn 24 van de 96 zonnepanelen onder een hoek van 45º geplaatst, westelijk gesitueerd.
Om ook de ochtendzon zoveel mogelijk uit te nutten, zijn 24 panelen aan de oostzijde opgesteld onder een hellingshoek van 23º. Daarnaast zijn 24 panelen naar het westen gericht onder 23º en zijn de laatste 24 panelen volgens het boekje optimaal opgesteld: ZZW onder bijna 30º.

Behalve dat de omvormer ‘s morgens al eerder dan bij een geoptimaliseerde ligging begint te leveren en de avondzon tot zonsondergang op de panelen instraalt, draagt het ook bij aan een homogenere verdeling van het totale vermogen waardoor het totale vermogen van bijna 30.000Wp aangesloten kan worden zonder dat de hoofdzekering overbelast raakt door ‘overlevering’. Meer hierover is te vinden in de post ‘PV opbrengst maximaliseren zonder de netaansluiting te verzwaren’.

zonnepanelen